آشنایی با انواع حجامت


الف- انواع حجامت از منظر گستره تاثیر

وسعت اثرگذاری انواع حجامت با یکدیگر متفاوت است. برخی از آنها بر کلّ بدن تاثیرات عمیق و وسیعی می گذارند و اثرات بعضی، محدود به نواحی خاصّی از بدن است.

فراگیرترین اثر، مربوط به حجامت عام(کاهل، بین دو کتف) است که در خروج اخلاط فاسد از کلّ بدن تاثیر به سزایی دارد. به همین دلیل، معمولا به عنوان اوّلین گزینه در حجامت های پیشگیرانه و یا در آغاز فرایند درمانی، مدّنظر پزشک قرار می گیرد.

حجامت هایی مانند ساقین، چهاربند، مقعد و سَر نیز اثرات گسترده ای روی بدن دارند اگرچه اثرات موضعی آنها نیز پررنگ است.

اثر سایر حجامت ها، معمولا محدودتر و موضعی تر است.

تمام حجامت های فوق الذّکر، اعمّ از عامّ و موضعی، در ادامه مقاله مورد بحث قرار می گیرند.

ب- انواع حجامت از منظر روش اجرا

در محاورات روزمرّه(و نیز در احادیث شریف اهل بیت علیهم السّلام)، وقتی صحبت از حجامت می شود، انجام این کار توام با تیغ زدن و خون گیری مدّنظر است امّا در بحث های علمی و تخصّصی، حجامت به همان معنای لغوی اش یعنی بادکش اندازی لحاظ می شود؛ به عبارت دیگر، در کتب تخصّصی طبّ سنّتی، از بادکش کردن، چه بعد از آن تیغ زدن و خون گیری در کار باشد یا نباشد، به حجامت تعبیر می شود.

بر این اساس، حجامت بر اساس این که صرفا شامل باکش گذاری باشد یا آن که پس از بادکش، تیغ زدن و خون گیری هم انجام شود؛  به این شاخه ها تقسیم می شود:
الف- حجامت بدون تیغ؛ حجامت بلاشرط؛ حجامت خشک؛ حجامت گرم و خشک؛ بادکش گذاری؛ لیوان انداختن؛ Dry cupping.
ب- حجامت با تیغ؛ حجامت مع الشّرط؛ حجامت تر؛ حجامت سرد و تر؛ حجامت با خون گیری؛ Wet cupping.

 از سوی دیگر، گذاشتن بادکش به دو صورت قابل انجام است. یکی با استفاده از آتش و ایجاد خلأ ناشی از مصرف اکسیژن داخل لیوان(بادکش گرم یا آتشی یا ناری) و دیگری با مکش از انتهای لیوان حجامت و ایجاد خلأ  توسط دستگاه ساکشن دستی یا برقی(یعنی همان کاری که در قدیم با شاخ گاو انجام می شده است؛ بادکش سرد یا غیرناری).

به این ترتیب هرکدام از انواع حجامت های بلاشرط و مع الشّرط هم به دو دسته جدید تقسیم می شوند:
الف- حجامت بلاشرط:
الف- الف- حجامت بلاشرط ناری.
الف- ب- حجامت بلاشرط غیرناری.

ب- حجامت مع الشّرط:
ب- الف- حجامت مع الشّرط ناری.
ب- ب- حجامت مع الشّرط غیرناری.

به این ۴ دسته، باید گروه پنجمی را نیز اضافه کرد که بدون بادکش گذاری، عمل تیغ زدن و خون گیری انجام می شود که نمونه بارز آن، حجامت گوش نوزادان برای درمان زردی است.

ج- انواع حجامت از منظر موضع انجام حجامت

نکته ها:
۱- منظور از اغلب حجامت هایی که در ادامه ذکر می شود، حجامت با تیغ زدن و خون گیری است. اگر در موردی نوع دیگری از حجامت منظور بوده است، توضیحات لازم داده شده است.

۲- عوارضی که بعضا در مورد هر حجامت ذکر می شود، عوارض اختصاصی مربوط به آن نوع از حجامت است. عوارض عمومی حجامت های نادرست، در مقاله ای جداگانه مورد بحث قرار می گیرند.

۳- تشخیص این که فرد می تواند حجامت کند یا خیر و این که چه نوع حجامتی برای وی مفید است تنها و تنها به عهده فرد متخصّص و مجرّب است و به صرف مطالعه آثار مفید درمانی انواع حجامت، نمی توان درباره انجام آنها حجامت تصمیم گرفت.

۴- برای تقسیم بندی انواع حجامت به لحاظ موضع، با توجّه به تعداد زیاد آنها و برای جلوگیری از سردرگمی مخاطب، مناسب دیدم تقسیم بندی موجود در کتاب «خواص الحجامه فی الطب الإسلامی؛ حاجى، حسین على، قم، چاپ: اول، ۱۳۸۹ ه.ش.» را به عنوان مبنای اوّلیه تقسیم بندی استفاده کنم اگرچه فهرست موجود در مقاله حاضر، کامل تر و وسیع تر است. ابتدا فهرست این تقسیم بندی را ذکر کرده سپس به تفصیل، این فهرست را مورد بحث قرار خواهیم داد:

الف- حجامت های ناحیه سر و گردن:
۱- حجامت سر(هامه).
۲- حجامت فوق الرأس.
۳- حجامت قَمَحدُوَه (پس سر).
۴- حجامت نقره(گودی گردن؛ مُغاک).
۵- حجامت تحت الذقن(زیر چانه یا زیر زنخدان).
۶- حجامت أخدَعِین.
۷- حجامت لاله گوش.
۸- حجامت ماستوئید (پشت گوش ها).

۹- حجامت صُدغَین(شقیقه ها).

ب- حجامت های ناحیه تنه:
۱- حجامت کاهل (عام).
۲- حجامت قاعده ریه ها.
۳- حجامت گرده ها (کلیه ها).
۴- حجامت کمر (پهنه، قطن، سه بند، چهاربند، بین الورکین، ساکرال، چمابند).
۵- حجامت عُصعُص(دنبالچه).
۶- حجامت مقعده (اطراف مقعد).
۷- حجامت ناهض(پهلو).
۸- حجامت کبد.
۹- حجامت طحال.
۱۰- حجامت پستان.

ج- حجامت های اندام فوقانی:
۱- حجامت منکب(شانه).
۲- حجامت ساعد.
۳- حجامت رُسغ(مچ دست).

د- حجامت های اندام تحتانی:
۱- حجامت سرین (باسن، ورک، کفل).

۲-  حجامت ران ها:
۱-۲-حجامت جلوی ران ها(فخذین من أمام).
۲-۲- حجامت پشت ران ها(فخذین من خلف).

۳- حجامت زانو ها:
۱-۳- حجامت بالای زانو(فوق الرّکبه).
۲-۳- حجامت بین زانوها(ما بین الرّکبتین).
۳-۳- حجامت پایین زانو(اسفل الرّکبه).
۴-۳- حجامت پشت زانو.

۴- حجامت ساقین‏.

۵- حجامت های ناحیه کعب(قوزک پا):
۱-۵- حجامت على الکعبین (زیر قوزک خارجی پاها).
۲-۵- حجامت بین الکعب و العرقوب (بین پاشنه و قوزک خارجی).
۳-۵- حجامت بین الکعبین(روی پا).

هـ- حجامت های موضعى‏


 

منبع: http://shiateb.com

  • تمهیدات حجامت

    هدف این مقاله، برشمردن کارهایی است که «فرد حجامت شونده» باید انجام دهد یا برای او انجام ده…
بارگذاری بیشتر مطالب مرتبط
  • حجامت های موضعى‏

    همان طور که در سطور فوق گذشت، به لحاظ وسعت اثر، حجامت ها به دو دسته وسیع الاثر و موضعی تقس…
  • حجامت های اندام تحتانی

    ۱- حجامت سرین (باسن، ورک، کفل) موضع: در مرکز باسن؛ روی عضله گلوتئوس ماگزیموس. نکات مربوط ب…
  • حجامت های اندام فوقانی

    ۱- حجامت منکب(شانه) موضع: شانه؛ جای برخورد بازو و کتف.  آثار درمانی و منافع: مناسب در درما…
بارگذاری بیشتر توسط مجیدی نظامی
  • حجامت های موضعى‏

    همان طور که در سطور فوق گذشت، به لحاظ وسعت اثر، حجامت ها به دو دسته وسیع الاثر و موضعی تقس…
  • حجامت های اندام تحتانی

    ۱- حجامت سرین (باسن، ورک، کفل) موضع: در مرکز باسن؛ روی عضله گلوتئوس ماگزیموس. نکات مربوط ب…
  • حجامت های اندام فوقانی

    ۱- حجامت منکب(شانه) موضع: شانه؛ جای برخورد بازو و کتف.  آثار درمانی و منافع: مناسب در درما…
بارگذاری بیشتر در آموزش طب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

حجامت های موضعى‏

همان طور که در سطور فوق گذشت، به لحاظ وسعت اثر، حجامت ها به دو دسته وسیع الاثر و موضعی تقس…