۱- حجامت عام (کاهل)

موضع: بین دو کتف (در رأس مثلث بین دو کتف)؛ حدود مهره های سوم و چهارم سینه ای(T3 و T4)؛ لبه بالایی لیوان زیر مهره هفتم گردنی قرار می گیرد.

نکات مربوط به روش اجرا: در درمان سرفه و خلط خونی ( هموپتیزی)، بهتر است لیوان را کمی پایین تر قرار دهیم. در سایر موارد به شیوه معمول عمل می شود. لیوان باید کاملا در خطّ وسط قرار گیرد.

آثار درمانی و منافع:
جایگزین فصد باسلیق است. بعضی حتی آن را جایگزین فصد باسلیق و اکحل می دانند.

طیف اثر حجامت عام بسیار گسترده است و در صورت کاربرد صحیح، در تصفیه عمومی خون و تنظیم ترکیبات بیوشیمیایی آن؛  تنظیم ترشحات غدد داخلی و هورمون ها؛ تنظیم آنزیم ها و درمان اختلالات کبدی؛ درمان خفقان؛ امتلاء؛ فشار خون؛ دیابت؛ چربی خون؛ بالا بودن اسید اوریک و نقرس؛ غلظت خون؛ هموپتیزی( سرفه خونی)؛ طپش قلب؛ دوران سر که ناشی از سنگینی معده باشد؛ درد های مزمن مثل درد کلیه، مثانه و رحم؛ باز کردن قاعدگی؛ درمان آکنه و جوش؛ میگرن و سر درد های مزمن؛ اضطراب و پرخاشگری به ویژه در نوجوانان؛ دردهای گردن، شانه کتف ها و حلق؛ سل و تنگی نفس؛ انواع عفونت های حادّ ویروسی(اوریون، آنفلوآنزا، سرخک، آبله مرغان، …)؛ ضعف عمومی دستگاه ایمنی و ابتلای مکرّر به بیماری های عفونی؛ کهیر، پسوریازیس و بسیاری دیگر از بیماری های پوستی؛ انواع مسمومیت های دارویی و غذایی و گزش ها و … مؤثّر است.

عوارض: عارضه اصلی این حجامت، ضعف دهانه معده است که البته در صورتی این عارضه رخ می دهد که لیوان حجامت، پایین تر از محل صحیح خود قرار داده شود.  

نکات:
۱- فراگیرترین اثر را در بین تمام انواع حجامت داراست و در خروج اخلاط فاسد از کلّ بدن تاثیر به سزایی دارد. به همین دلیل، در حجامت های پیشگیرانه و یا برای شروع فرایند درمانی با حجامت، معمولا به عنوان اوّلین گزینه، مدّنظر پزشک قرار می گیرد.
۲- رایج ترین نوع حجامت است.

بررسی روایی:
* امام صادق(علیه السّلام) مى‏ فرمایند: «کَانَ النَّبِیُّ ص یَحْتَجِمُ‏ فِی‏ الْأَخْدَعَیْنِ‏ فَأَتَاهُ جَبْرَئِیلُ عَنِ اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى بِحِجَامَهِ الْکَاهِلِ: رسول اکرم، صلّی الله علیه و آله و سلّم، اخدعین(بین دو رگ گردن) را حجامت مى ‏فرمود؛ جبرئیل از سوى خداوند تبارک و تعالى حجامت کاهل(بین دو کتف) را برایشان آورد.»
(نورى، حسین بن محمد تقى، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل – قم، چاپ: اول، ۱۴۰۸ق. ج‏۱۳ ؛ ص۸۲)

نکته: حجامت از نظر اسلام، امری وحیانی و مقدّس است امّا تعیین اختصاصی محلّ حجامت عامّ از سوی جبرائیل امین، علیه السّلام، می تواند تاکیدی بر تشخّص و اهمیت این حجامت در بین سایر حجامت ها باشد.

* امام صادق علیه السّلام در حدیث دیگری مى ‏فرمایند:« احْتَجَمَ النَّبِیُّ فِی رَأْسِهِ وَ بَیْنَ کَتِفَیْهِ وَ فِی‏ قَفَاهُ‏ ثَلَاثاً سَمَّى‏ وَاحِدَهً النَّافِعَهَ وَ الْأُخْرَى الْمُغِیثَهَ وَ الثَّالِثَهَ الْمُنْقِذَهَ: پیامبر، صلّی الله علیه و آله و سلّم، سه جا را حجامت مى ‏فرمود؛ سر، بین دو کتف و چهاربند؛ یکی را نافع، دیگری را فریادرس و سوّمی را رها کننده مى ‏نامید.»
(شیخ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشیعه – قم، چاپ: اول، ۱۴۰۹ ق. ج‏۱۷ ؛ ص۱۱۳)

* همچنین حضرتشان می فرمایند:« کَانَ رَسُولُ اللَّهِ یَحْتَجِمُ‏ بِثَلَاثَهٍ وَاحِدَهٍ مِنْهَا فِی‏ الرَّأْسِ‏ وَ یُسَمِّیهَا الْمُتَقَدِّمَهَ وَ وَاحِدَهٍ بَیْنَ الْکَتِفَیْنِ یُسَمِّیهَا النَّافِعَهَ وَ وَاحِدَهٍ بَیْنَ الْوَرِکَیْنِ یُسَمِّیهَا الْمُغِیثَه: پیامبر خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم،سه گونه حجامت می کرد؛ یکی حجامت در سر که آن را متقـدمه(پیشاپیش) می نامید، و یکی بین دو کتف که آن را نافع می نامید و یکی بین دو کفل که آن را فریادرس می نامید.»
(شیخ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشیعه – قم، چاپ: اول، ۱۴۰۹ ق. ج‏۱۳ ؛ ص۸۱)

* « وَ فِی غَیْرِ هَذَا الْحَدِیثِ‏ الَّتِی فِی الرَّأْسِ الْمُنْقِذَهُ وَ الَّتِی فِی النُّقْرَهِ الْمُغِیثَهُ وَ الَّتِی فِی الْکَاهِلِ النَّافِعَهُ وَ رُوِیَ الْمُغِیثَهُ: و در احادیث دیگر، حجامت سر، رها کننده؛ و حجامت در گودى گردن(نقره)، فریادرس؛ و حجامت بین دو کتف، نافع نامیده شده است؛ و هم در روایت دیگرى{حجامت بین دو کتف} فریادرس گفته شده است.»
(مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوار (ط – بیروت) – بیروت، چاپ: دوم، ۱۴۰۳ ق. ج‏۵۹ ؛ ص۱۲۷)

* « وَ کَذَلِکَ الَّتِی تُوضَعُ بَیْنَ الْکَتِفَیْنِ تَنْفَعُ مِنَ الْخَفَقَانِ الَّذِی یَکُونُ مَعَ الِامْتِلَاءِ وَ الْحَرَارَهِ : و {حجامتی} که بین دو کتف انجام می شود برای خفقان ناشی از امتلاء و حرارت مفید است.»
‏(على بن موسى، امام هشتم علیه السلام، طبّ الإمام الرضا علیه السلام (الرساله الذهبیه) – ایران ؛ قم، چاپ: اول، ۱۴۰۲ق. النص ؛ ص۵۶)

* * *

۲- حجامت قاعده ریه ها

موضع: قاعده یک یا هر دو ریه؛ یک یا دو طرف ستون فقرات انتهایی پشتی.

نکات مربوط به روش اجرا: بسته به نیاز، به صورت یک یا دو طرفه قابل اجراست.

آثار درمانی و منافع: حجامت در این ناحیه موجب تسهیل گردش خون ریوی شده؛ در  درمان مواردی مثل برونشیت، تنگی نفس، آسم و عفونت های ریوی موثر است.

* * *

۳- حجامت گُرده ها (کلیه ها)

موضع: در دو طرف ستون فقرات کمری، در محاذات مهره دوازدهم سینه ای و مهره اوّل کمری. موضع حجامت کلیه ها، اندکی پایین تر از موضع حجامت قاعده ریه هاست.

نکات مربوط به روش اجرا: بسته به نیاز، به صورت یک یا دو طرفه قابل اجراست. 

آثار درمانی و منافع: موثّر در درمان سنگ های کلیوی؛ انواع التهابات و عفونت های کلیه؛ سوء مزاج گرم کلیه؛ برخی انواع نارسایی کلیه؛ درد های مزمن کلیوی؛ درمان تکمیلی دیابت گرم و فشارخون کلیوی . 

* * *

۴- حجامت کمر (پهنه، قطن، سه بند، چهاربند، بین الورکین، ساکرال، چمابند)

موضع: گودی کمر؛ میان دو سرین؛ انتهای ستون فقرات و روی استخوان خاجی(ساکروم)؛ روی مهره آخر کمری(L5)و اوّل خاجی(S1).

بعضا این اعتقاد وجود دارد که بهتر است که این حجامت، کمی پایین تر از مهره های کمری و کاملا بین دو باسن انجام شود؛ در این حالت، عملا فرقی بین حجامت چهاربند و عصعص(دنبالچه) لحاظ نمی شود.

نکات مربوط به روش اجرا: به علّت دردناک بودن این نوع حجامت، سرعت عمل حجّام در اجرای آن بسیار ضروری است. نکته دیگر این که به علّت کم بودن میزان خونریزی در این ناحیه، بهتر است تعداد تیغ های بیشتری زده شود. تجربه نشان می دهد که بیشترین میزان خون در حجامت ساکرال در همان نوبت اوّل خارج می شود و لذا بهتر است لیوان اوّل حجامت تا زمانی که کاملا پر نشده است برداشته نشود.

از آن جایی که یکی از مشتریان ثابت این نوع حجامت، افراد مبتلا به کمردرد هستند خیلی از مواقع ضرورت دارد که به دلیل درد زیاد، بیمار را را در حالت خوابیده به پهلو حجامت کرد.

آثار درمانی و منافع: حجامت چهاربند در درمان اسپاسم کمر، انواع کمر درد و دردهای سیاتیکی؛ رفع جوش و دمل های کمر و باسن و ران؛ خارش پشت، ران، رحم و بیضه ها؛ درمان التهابات و ریاح رحم، تخمدان ها و مثانه،کیست تخمدان و فیبروم رحم؛ بعضی انواع خونریزی زیاد عادت ماهیانه بانوان؛ قاعدگی های دردناک؛ هیرسوتیسم(پرمویی زنانه)؛ ترشحات واژینال (لوکوره)؛ کاهش عوارض یائسگی و ازجمله گرگرفتگی؛ سوزش ادرار، عفونت های ادراری و وجود خون در ادرار(هماچوری)؛ نقرس؛ بیماری های مقعد(بواسیر، شقاق، ورم، خارش، …)؛ اسهال های همراه با دل پیچه؛ سوءمزاج گرم کلیه؛ آماس گرم بیضه، هماتواسپرمی(بودن خون در منی) و واریکوسل؛ ترومبوز وریدهای عمقی پاها(DVT)؛ داءالفیل(فیل پایی یا الفانتیازیس)؛ کیست پیلونیدال(کیست مویی)؛ مشکلات پروستات و … مفید است.

عوارض: عارضه اصلی این نوع حجامت، کاهش قوای جنسی است ولذا تکرار آن در جوانانی که مشکل زیاد بودن شهوت را دارند و توانایی ازدواج نیز ندارند؛ می تواند مفید باشد.

حجامت ساکرال قدرت فوق العاده ای در کاهش فشار خون به ویژه در موارد اورژانسی دارد. این قدرت می تواند گاهی به عنوان یکی از نکات منفی، باعث کاهش فشار خون شدید بیمار شود و لذا باید موارد احتیاطی رعایت شود.

ضعف و کوچک شدن کلیه ها نیز می تواند از عوارض حجامت چهاربند غیراصولی باشد.

بررسی روایی:

* امام صادق علیه السّلام می فرمایند:« کَانَ رَسُولُ اللَّهِ یَحْتَجِمُ‏ بِثَلَاثَهٍ وَاحِدَهٍ مِنْهَا فِی‏ الرَّأْسِ‏ وَ یُسَمِّیهَا الْمُتَقَدِّمَهَ وَ وَاحِدَهٍ بَیْنَ الْکَتِفَیْنِ یُسَمِّیهَا النَّافِعَهَ وَ وَاحِدَهٍ بَیْنَ الْوَرِکَیْنِ یُسَمِّیهَا الْمُغِیثَه: پیامبر خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم،سه گونه حجامت می کرد؛ یکی حجامت در سر که آن را متقـدمه(پیشاپیش) می نامید، و یکی بین دو کتف که آن را نافع می نامید و یکی بین دو کفل که آن را فریادرس می نامید.»
(شیخ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشیعه – قم، چاپ: اول، ۱۴۰۹ ق. ج‏۱۳ ؛ ص۸۱)

* * *

۵- حجامت عُصعُص(دنبالچه)

موضع: آخرین استخوان ستون مهره‏اى؛ ناحیه دنبالچه؛ کمی پایین تر از موضع حجامت چهاربند.

نکات مربوط به روش اجرا: این نوع حجامت باید با محجمه(لیوان بادکش) بزرگ و تعداد بادکش زیاد انجام شود.

آثار درمانی و منافع: مناسب در درمان بواسیر؛ خارش مقعد؛ ورم بیضه ها؛ التهابات آلت و هماچوری(وجود خون در ادرار).

* * *

۶- حجامت مقعده (اطراف مقعد)

موضع: روی مخرج غائط. 

نکات مربوط به روش اجرا: بیمار باید قبل از این حجامت، شکم را خالی کند و مقعد را کاملا نظافت کند. این حجامت نیاز به لیوان های کوچک و مخصوص دارد. 

آثار درمانی و منافع: حجامت مقعد اگرچه به سبب سختی کار، ترس یا حیای بیماران و نبود لیوان های مناسب، دراین روزها کمتر انجام می شود امّا حجامتی است بسیار سودمند. این حجامت، اخلاط فاسد را از تمام بدن و ازجمله سر جذب می کند و باعث سبکی، پاکیزگی و نشاط در کلّ بدن می شود و در درمان بواسیرهای خونی و غیرخونی؛ آماس ها یا خارش و سوزش مقعد؛ مشکلات امعاء داخل شکم(معده و روده ها، رحم و تخمدانها و …)؛ باز کردن خون قاعدگی؛ دردهای کمر و باسن ها و بزرگی باسن بانوان مفید است.

* * *

۷- حجامت ناهض(پهلو)

موضع: اگر بخواهیم موضع دقیق حجامت ناهض را مشخّص کنیم، همان جایی می شود که در تداول امروزی به نام پهلو شناخته می شود. صاحب تاج العروس می گوید مابین منکب(شانه) و کتف است. محل آن در عمل، به این صورت مشخص می شود که اگر دست چپ را روی شانه راست قرار دهیم و دست راست را از زیر بغل چپ بیرون بیاوریم بر ناهض چپ واقع می شود و بالعکس؛ که این محل ها، تقریباً روی ناحیه کبد و طحال، در پهلوها قرار می گیرد.

در واقع شاید بتوان گفت حجامت ناهض در فاصله تقریبی یک وجب بزرگ از ناحیه زیربغل هرطرف، به سمت پایین، انجام می شود. بنابراین، این که در برخی منابع، از این حجامت، به عنوان حجامت بازو یاد شده است، ناصواب است.

آثار درمانی و منافع:
حجامت ناهض راست: مناسب در درمان ورم ها و آماس های گرم کبد.‏
حجامت ناهض چپ: مناسب در درمان ورم ها و امراض طحال و بیمارانی که با زهر مسموم شده باشند.

* * *

۸- حجامت کبد

موضع: پشت قفسه سینه، روی دنده ۱۰، در زاویه تحتانی استخوان اسکاپولا(کتف)، در سمت راست.

آثار درمانی و منافع: مناسب در درمان آماس و حرارت جگر؛ انواع هپاتیت؛ درمان آکنه های منتشر.

* * *

۹- حجامت طحال

موضع: نقطه مقابل حجامت کبد، در سمت چپ.

آثار درمانی و منافع: مناسب در درمان بیمارانی که با زهر مسموم شده باشند.

* * *

۱۰- حجامت پستان

موضع: روی هر یک از پستان ها؛ اگر بیماری مربوط به کلّ پستان باشد بهتر است لیوان حجامت در لبه پایینی پستان انداخته شود ولی در مورد مشکلات موضعی، لیوان را روی موضع مربوطه قرار می دهیم.

نکات مربوط به روش اجرا: در مورد بانوان، رعایت ظرافت خراش ها به منظور پیشگیری از مشکلات مربوط به زیبایی، بسیار حائز اهمیت است.

آثار درمانی و منافع: آبسه ها، دمل ها، ورم ها و آماس های پستان. 


 

منبع: http://shiateb.com

  • تمهیدات حجامت

    هدف این مقاله، برشمردن کارهایی است که «فرد حجامت شونده» باید انجام دهد یا برای او انجام ده…
بارگذاری بیشتر مطالب مرتبط
  • حجامت های موضعى‏

    همان طور که در سطور فوق گذشت، به لحاظ وسعت اثر، حجامت ها به دو دسته وسیع الاثر و موضعی تقس…
  • حجامت های اندام تحتانی

    ۱- حجامت سرین (باسن، ورک، کفل) موضع: در مرکز باسن؛ روی عضله گلوتئوس ماگزیموس. نکات مربوط ب…
  • حجامت های اندام فوقانی

    ۱- حجامت منکب(شانه) موضع: شانه؛ جای برخورد بازو و کتف.  آثار درمانی و منافع: مناسب در درما…
بارگذاری بیشتر توسط مجیدی نظامی
  • حجامت های موضعى‏

    همان طور که در سطور فوق گذشت، به لحاظ وسعت اثر، حجامت ها به دو دسته وسیع الاثر و موضعی تقس…
  • حجامت های اندام تحتانی

    ۱- حجامت سرین (باسن، ورک، کفل) موضع: در مرکز باسن؛ روی عضله گلوتئوس ماگزیموس. نکات مربوط ب…
  • حجامت های اندام فوقانی

    ۱- حجامت منکب(شانه) موضع: شانه؛ جای برخورد بازو و کتف.  آثار درمانی و منافع: مناسب در درما…
بارگذاری بیشتر در آموزش طب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

حجامت های موضعى‏

همان طور که در سطور فوق گذشت، به لحاظ وسعت اثر، حجامت ها به دو دسته وسیع الاثر و موضعی تقس…